Linux Sunucu Yönetimi Temelleri: Kurumsal Ortam İçin Başlangıç Rehberi

Linux Neden Kurumsal Sunucuların Tercihi?

Dünyanın en büyük veri merkezlerinin ve bulut altyapılarının büyük bölümü Linux üzerinde çalışır. Açık kaynak lisans modeli, yüksek kararlılık, güçlü güvenlik mimarisi ve geniş ekosistem desteği Linux'u kurumsal ortamlar için vazgeçilmez kılar. Bu rehber; Ubuntu Server (LTS) ve AlmaLinux/Rocky Linux (RHEL uyumlu) dağıtımları üzerinden temel yönetim becerilerini sistematik biçimde ele almaktadır.

Dağıtım Seçimi: Ubuntu Server vs RHEL Tabanlı

İlk Kurulum Sonrası Zorunlu Adımlar

Sistem Güncellemesi

# Ubuntu
sudo apt update && sudo apt upgrade -y

# AlmaLinux / Rocky
sudo dnf update -y

Hostname ve Zaman Dilimi Ayarı

sudo hostnamectl set-hostname sunucu01.sirket.local
sudo timedatectl set-timezone Europe/Istanbul
timedatectl status

Statik IP Yapılandırması (Ubuntu - Netplan)

# /etc/netplan/00-installer-config.yaml
network:
  version: 2
  ethernets:
    ens3:
      addresses: [192.168.1.10/24]
      routes:
        - to: default
          via: 192.168.1.1
      nameservers:
        addresses: [8.8.8.8, 8.8.4.4]

sudo netplan apply

SSH Sertleştirme

SSH, uzak yönetimin birincil yoludur ve doğru yapılandırılmazsa saldırıların hedefi olur.

Anahtar Tabanlı Kimlik Doğrulama

# İstemci tarafında anahtar oluşturma
ssh-keygen -t ed25519 -C "yonetici@sirket.com"

# Public key'i sunucuya kopyalama
ssh-copy-id -i ~/.ssh/id_ed25519.pub kullanici@192.168.1.10

/etc/ssh/sshd_config Güvenlik Ayarları

Port 2222                    # Varsayılan portu değiştirin
PermitRootLogin no           # Root ile doğrudan giriş kapatın
PasswordAuthentication no    # Parola girişini kapatın
PubkeyAuthentication yes
MaxAuthTries 3
ClientAliveInterval 300
ClientAliveCountMax 2
AllowUsers yonetici deploy

sudo systemctl restart sshd

Kullanıcı ve Yetki Yönetimi

# Yeni sistem yöneticisi oluşturma
sudo useradd -m -s /bin/bash -G sudo yonetici2

# Parola belirleme
sudo passwd yonetici2

# Sudo yetkilerini kısıtlama (örnek: yalnızca servis yönetimi)
sudo visudo -f /etc/sudoers.d/yonetici2
# İçerik: yonetici2 ALL=(ALL) NOPASSWD: /usr/bin/systemctl

Temel Sistem İzleme Komutları

Log Yönetimi

# Son 100 satır sistem log
journalctl -n 100

# Belirli bir servisin logları
journalctl -u nginx --since "1 hour ago"

# Logları diske yazma (persistent)
sudo mkdir -p /var/log/journal
sudo systemctl restart systemd-journald

Firewall Yapılandırması (UFW / firewalld)

Ubuntu — UFW

sudo ufw default deny incoming
sudo ufw default allow outgoing
sudo ufw allow 2222/tcp    # SSH (değiştirilen port)
sudo ufw allow 80/tcp
sudo ufw allow 443/tcp
sudo ufw enable
sudo ufw status verbose

AlmaLinux — firewalld

sudo firewall-cmd --permanent --add-service=ssh
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=http
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=https
sudo firewall-cmd --reload
sudo firewall-cmd --list-all

Otomatik Güvenlik Güncellemeleri

# Ubuntu — unattended-upgrades
sudo apt install unattended-upgrades -y
sudo dpkg-reconfigure --priority=low unattended-upgrades

# AlmaLinux — dnf-automatic
sudo dnf install dnf-automatic -y
sudo systemctl enable --now dnf-automatic.timer

Fail2Ban ile Kaba Kuvvet Koruması

sudo apt install fail2ban -y   # Ubuntu

# /etc/fail2ban/jail.local
[sshd]
enabled = true
port = 2222
maxretry = 5
bantime = 3600
findtime = 600

sudo systemctl enable --now fail2ban
sudo fail2ban-client status sshd

Disk ve RAID Yönetimi

# Disk listesi
lsblk -o NAME,SIZE,TYPE,MOUNTPOINT

# Dosya sistemi oluşturma
sudo mkfs.ext4 /dev/sdb1

# /etc/fstab'a kalıcı bağlama
UUID=$(blkid -s UUID -o value /dev/sdb1)
echo "UUID=$UUID /data ext4 defaults 0 2" | sudo tee -a /etc/fstab
sudo mount -a

Sonuç

Linux sunucu yönetimi; SSH güvenliği, kullanıcı yetkilendirmesi, günlük bakım alışkanlıkları ve izleme araçlarının bir bütünü olarak ele alınmalıdır. Temel adımlar doğru uygulandığında sunucu kararlılığı ve güvenliği önemli ölçüde artar. NRC Sistem olarak Linux tabanlı sunucu kurulumu, sertleştirme ve uzaktan yönetim hizmetleri sunuyoruz; kurumunuzun altyapısını profesyonel biçimde yapılandırmanıza destek oluyoruz.